Gian bếp của Quy Khư Tông chưa bao giờ chứa nhiều người nghiêm túc đến thế.
Tống Tri Hạ ngồi thẳng lưng, tay đặt lên đầu gối, kiếm dựng bên cạnh.
Kim Thập Vạn ngồi cạnh nàng, bộ áo lam hôm qua đã được thay bằng một bộ khác, nhưng cái cách hắn xoay chiếc nhẫn ngọc trên ngón tay thì không hề thay đổi.
Bà Tư đứng tựa khung cửa bếp, khăn lau vắt trên vai, không chịu ngồi vì "nồi cháo còn trên bếp".
Lão Phạm ngồi cuối bàn, hai tay chắp trước ngực như người sắp nghe tuyên án.
Tiểu Đậu ngồi ở giữa, trước mặt là một bát cháo đầy đến miệng, và cậu bé đang nhìn nó với vẻ cảnh giác của người vừa được trao một thứ nguy hiểm.
Chiếc ghế ở đầu bàn bỏ trống.
"Sư phụ chưa về," Tri Hạ nói, trước khi ai kịp hỏi. "Trễ một ngày."
Vô Ưu gật đầu. Hắn đã thấy chiếc ghế ấy từ lúc bước vào. Hắn không nói gì, chỉ mở tờ hoa tiên ra và đọc to từng chữ, chậm rãi, không thêm bớt một dấu phẩy. Khi đọc đến câu vào ngày thứ bốn mươi lăm kể từ hôm nay, trước Tết Đáo Hạn đúng mười ngày, hắn dừng lại cho họ thời gian.
Không ai nói gì.
Kim Thập Vạn thôi xoay nhẫn. Lão Phạm nhắm mắt một nhịp. Bà Tư, vẫn đứng ở cửa, hỏi một câu mà Vô Ưu không ngờ:
"Người đó có dùng bữa không?"
"Dạ?"
"Cái ông Thu Nợ Tu ấy. Đến nhà người ta, có phải mời ăn cơm không?"
"...Đệ không biết," hắn thừa nhận.
"Có lẽ phải."
"Vậy thì ta phải nấu thêm."
Bà gật đầu một cái dứt khoát và quay vào bếp, như thể mọi vấn đề của tông môn đã được giải quyết bằng một câu.
Tiểu Đậu nhìn theo, rồi quay sang Vô Ưu, thì thầm:
"Sư huynh, đệ nghĩ bà Tư hiểu vấn đề hơn mọi người."
Hắn không phản bác.
"Chúng ta cần biết mình đang đứng ở đâu," hắn nói.
Hắn cúi xuống, nhặt một mẩu than từ lò bếp, và làm điều mà bà Tư sẽ còn nhắc đến nhiều năm sau.
Hắn vẽ lên mặt bàn gỗ.
"Ơ!"
Bà Tư thò đầu ra khỏi bếp. "Cái bàn ta vừa lau!"
"Đệ sẽ chà lại," hắn nói, không ngẩng lên. "Xin lưu ý đây là lời hứa."
Gian bếp không có Khế Thạch, nên lời hứa ấy chỉ nặng bằng chính con người hắn.
Hắn kẻ một đường dọc giữa mặt bàn, chia ra hai cột.
Bên trái, hắn viết chữ có.
Bên phải, hắn viết chữ nợ.
Những nét than đen đậm, sắc, chạy thẳng trên mặt gỗ sáng màu như một vết cắt.
"Đây là bảng cân đối," hắn nói.
"Nó cho biết tông môn có gì và nợ gì, ở một thời điểm. Không bình luận, không an ủi, chỉ có con số."
Rồi hắn bắt đầu viết.
Bên cột có:
Quy Khư Sơn (đang thế chấp Tứ Hải): khoảng 150.000 (?). Thính Phong (đang trong giao dịch): khoảng 100.000 (?). Lão Thạch Lĩnh (không thế chấp): khoảng 3.000 (?). Tiền mặt, đồ đạc, dụng cụ: khoảng 6.000.
Bên cột nợ:
Tứ Hải Tiền Trang (gốc theo sổ): 480.000. Nhận cọc bán Thính Phong: 64.000.
Hắn đứng thẳng dậy, phủi tay.
"Dấu hỏi,"
Tri Hạ nói, nhìn cột bên trái. "Đệ ghi dấu hỏi."
"Đệ không biết giá trị thật của chúng," Vô Ưu đáp.
"Con số trong ngoặc là ước tính từ hồ sơ vay năm xưa. Đệ không bịa ra con số nào mà mình không có căn cứ."
Hắn dừng.
"Dấu hỏi nghĩa là: đây là chỗ đệ chưa biết. Một bảng cân đối mà không có dấu hỏi nào thì không phải bảng thật."
Tiểu Đậu nghiêng đầu, mắt lướt qua hai cột như đang đọc một trận đồ. Cậu bé không nói gì, nhưng ngón tay nhỏ đã bắt đầu di theo từng dòng, lẩm nhẩm cộng.
Cả bàn nhìn xuống những nét than trên mặt gỗ. Lần đầu tiên trong hai mươi năm, hay lâu hơn, có lẽ không ai ở đây nhớ đã bao lâu, họ nhìn thấy toàn bộ con số của chính mình, cùng lúc, trên một mặt phẳng.
"Ta tưởng tệ hơn," Tống Tri Hạ nói.
Mọi người quay sang nhìn nàng.
"Thật," nàng nói, vẫn giọng đều đều. "Ta tưởng nợ gấp đôi."
"Chưa tính lãi chồng," Vô Ưu nói.
Nàng im lặng.
"Còn hai mươi phần trăm cậu nói hôm trước..." lão Phạm lên tiếng, giọng khàn. "Là nói giảm, đúng không?"
Vô Ưu nhìn lão gác cổng, người đã đứng ở cổng ba mươi năm trước một tông môn không có ai ghé qua. Hắn có thể nói dối. Hắn không còn bị ràng buộc nữa, nhưng hắn chọn nói thật, và chọn câu thật nhất mà không làm tổn thương.
"Con số hai mươi phần trăm là đệ nói khi chưa có số liệu đầy đủ," hắn nói. "Bây giờ đệ có nhiều số liệu hơn. Và đệ nghĩ nó còn tùy."
"Tùy cái gì?"
"Tùy chúng ta làm gì trong bốn mươi lăm ngày tới."
Lão Phạm gật đầu chậm, nét mặt không thay đổi, nhưng hắn thấy hai bàn tay chắp của lão thả lỏng đi một chút.
Kim Thập Vạn lên tiếng sau cùng.
Hắn ngồi im suốt cả quá trình, mắt dán xuống bảng than, nhìn mãi vào dòng nhận cọc 64.000. Vô Ưu thấy hắn nhìn dòng ấy thêm một lúc, rồi từ từ ngẩng đầu, và khi hắn ngẩng lên, mặt hắn đã trở lại nụ cười rộng như một tấm quảng cáo.
"Sư đệ, ta có một ý," hắn nói. "Chúng ta bán nốt cái núi thứ ba."
Căn bếp im lặng một giây.
"Núi thứ ba?" Tống Tri Hạ nói.
"Lão Thạch Lĩnh! Phía bắc! Đất trống, không ai ở, không ai nhớ!" Kim Thập Vạn giơ hai tay lên. "Ta đã có người hỏi. Chỉ cần ra giá hợp lý..."
"Huynh còn núi thứ ba?" Vô Ưu hỏi.
Câu hỏi phát ra nhẹ, chính xác, giống một chiếc kim chạm vào quả bóng. Kim Thập Vạn khựng lại giữa nụ cười.
"Đệ chỉ hỏi," Vô Ưu nói tiếp, ôn tồn. "Đệ biết tông môn có Quy Khư Sơn, có Thính Phong. Huynh nói nốt, nghĩa là huynh đã bán những cái trước. Đệ muốn biết huynh còn bao nhiêu cái để bán."
Tống Tri Hạ quay sang Kim Thập Vạn, chậm rãi, như một lưỡi kiếm xoay trong vỏ.
"Nốt?" nàng lặp lại.
"Ta... nói theo thói quen," Kim Thập Vạn nói. "Thính Phong ta đang giao dịch. Chưa bán xong. Nốt là..."
"Cọc là của ai?" Tri Hạ hỏi, mắt không rời gương mặt hắn. "Sáu mươi bốn nghìn. Núi Thính Phong chỉ có một người mua."
Căn bếp lặng như tờ.
Vô Ưu có thể giải thích. Hắn có đủ dữ liệu: hai tờ khế, hai chữ ký, hai khoản cọc. Hắn có thể đặt hai tờ giấy ấy xuống mặt bàn và kết thúc câu chuyện ngay bây giờ, đúng và chính xác, và Kim Thập Vạn sẽ ngồi nghe, mặt tái đi, trước năm đôi mắt.
Hắn nhìn Kim Thập Vạn. Người đàn ông ăn mặc như đại phú hào ấy đang vay tiền từ một người môi giới giấu tên để trả mười lăm Hạ phẩm mỗi tháng cho một cậu bé mà hắn từng can sư phụ đừng mua.
"Đệ sẽ trả lời khi có đủ số liệu," hắn nói. Câu ấy thật, vì hắn chưa có đủ: hắn chưa gặp hai người mua. "Bây giờ đệ xin phép không đoán."
Tri Hạ nhìn hắn rất lâu. Nàng không hỏi thêm. Nhưng ánh mắt ấy, như nàng đã nhìn hắn trên mái bếp, nói rõ rằng nàng đã hiểu có điều gì đó đang bị hoãn lại, và nàng sẽ chờ.
"Núi thứ ba," Vô Ưu nói tiếp, để chuyển hướng cuộc nói chuyện sang chỗ an toàn hơn. "Lão Thạch Lĩnh. Giá trị bao nhiêu?"
"Ba nghìn," Kim Thập Vạn đáp, giọng khàn. "Hoặc bốn, nếu người mua thích dê."
"Dê?"
"Có một con dê rừng sống trên đó. Nó không thuộc về ai."
"Con dê thuộc về tông môn," lão Phạm nói chắc nịch, như người vừa phát hiện ra một tài sản chưa kê khai. "Nếu nó sống trên đất của tông môn thì nó là của tông môn."
Vô Ưu chớp mắt. Hắn lấy mẩu than, thêm vào cột có một dòng:
Con dê rừng, Lão Thạch Lĩnh: giá trị chưa xác định (?).
Tiểu Đậu bật cười, một tiếng rất ngắn, rồi lấy tay che miệng. Không khí trong bếp, vốn nặng như đá, nhẹ đi một chút. Chỉ một chút.
"Nhưng," hắn nói, và giọng đã thay đổi, "bán núi thứ ba không giải quyết được gì. Ba nghìn trên bốn trăm tám mươi nghìn. Nó chỉ giúp trả lãi thêm một tháng." Hắn nhìn khắp bàn. "Ba năm qua, tông môn này không trả nợ. Tông môn trả lãi, bằng cách ăn dần tài sản của chính mình. Cái bảng này không cho thấy chúng ta nghèo. Nó cho thấy chúng ta đang ăn thịt mình."
Không ai phản bác.
"Vì vậy đệ đề nghị một việc," hắn nói. "Không bán thêm gì cả. Không vay thêm gì cả. Cho đến khi đệ xem xong khế gốc."
Hắn nhìn thẳng vào Kim Thập Vạn khi nói chữ không vay thêm gì cả. Kim Thập Vạn không nhìn lại. Nhưng hắn gật đầu.
Cánh cửa bếp mở ra mà không ai nghe tiếng.
Người bước vào chân trần, cả hai chân, ống quần xắn cao, bùn đất khô đến tận mắt cá. Trong tay ông cầm một chiếc dép duy nhất, đã đứt quai, như một chiến lợi phẩm không ai hỏi. Râu ông dính một chiếc lá khô. Áo đạo bào bạc màu có thêm một vệt mới, nâu đỏ, chạy từ vai xuống nách.
"Sư phụ!" Tiểu Đậu bật dậy.
"Ngồi xuống," Lục Bất Hoàn nói. Giọng ông khàn, mệt, không có chút gì của tiếng ngáy đều đều nơi sân. "Ta đi vắng ba ngày, trễ một ngày. Ghi lỗi. Ta sẽ chịu phạt."
"Sư phụ đi đâu..." Tri Hạ bắt đầu.
"Việc riêng."
Ông bước vào, và Vô Ưu thấy mắt ông lướt qua mặt bàn.
Ông khựng lại.
Chỉ một nhịp, nhưng Vô Ưu đang nhìn cằm ông, nên không thể bỏ sót. Cằm ông cứng lại. Môi mím chặt. Ánh mắt ông chạm vào những nét than đen trên mặt bàn gỗ, hai cột thẳng tắp, những con số, những dấu hỏi, và trong khoảnh khắc ấy sắc mặt ông thay đổi, như người nhìn thấy một thứ mà ông đã chạy trốn rất lâu.
"Ai vẽ?" ông hỏi.
"Đệ," Vô Ưu đáp.
Lục Bất Hoàn nhìn hắn. Không phải ánh nhìn của kẻ giả ngủ. Đó là ánh nhìn của một người đã đứng trước những thứ nguy hiểm đủ lâu để biết nó tàn nhẫn đến đâu.
"Lau đi," ông nói.
"Sư phụ?"
"Lau đi. Ngay." Giọng ông không cao, nhưng cả bếp im bặt. "Đừng đụng vào sổ, Vô Ưu. Con không biết mình đang làm gì."
"Đệ biết," hắn nói chậm rãi. "Đệ đang làm một cái bảng cân đối."
"Con đang nhìn."
Lục Bất Hoàn kéo ghế, ngồi xuống đầu bàn, chiếc dép đứt quai đặt xuống bàn cạnh vệt than. Bàn tay ông đang run, rất nhẹ, như tay người vừa cầm một vật nóng quá lâu.
"Có những thứ," ông nói, "nhìn rồi không quên được."
Không ai nói gì.
"Ta đã từng nhìn," ông tiếp, và lần này ông không nhìn ai cả, ánh mắt xuyên qua mặt bàn, qua bếp, qua mái ngói, nhìn về một nơi rất xa. "Một lần. Chỉ một lần. Cả đời không xóa được."
Vô Ưu thấy rõ. Ông nói giống một người từng bị phỏng. Không phải sợ lửa. Mà sợ cái đã thấy trong lửa.
Hắn nhớ lại khối đen vắt ngang trên đầu ông, khối Ô Đen có cạnh sắc như đinh, và nhớ ra một điều rất nhỏ: suốt từ lúc ông bước vào bếp, ông không hề ngẩng đầu nhìn lên. Không nhìn một ai. Cả cái cách ông cúi đầu khi đi cũng giống hệt cách hắn đã tập: nhìn xuống, nhìn cằm, nhìn mặt bàn.
Ông đã tập từ lâu rồi, hắn nghĩ. Chính ông cũng biết cách không nhìn lên đầu người khác.
Hắn lấy giấy bút, ghi vào sổ riêng một dòng ngắn, nét chữ rất bình tĩnh:
Lục Bất Hoàn. Sợ nhìn sổ, không phải sợ nợ. Biết nhìn trên đầu người. Biết từ bao giờ?
"Nó nằm trong phòng sổ cũ, ngăn số một. Đệ đã thấy chỉ dẫn trong sổ thu chi. Đệ không có chìa." Hắn dừng. "Đệ nghĩ sư phụ có."
Lục Bất Hoàn không đáp. Ông ngồi, hai tay đặt lên mặt bàn, cạnh vệt than đen, và Vô Ưu nhận ra những ngón tay ông đang nắm chặt thành nắm đấm, rồi từ từ, từng ngón một, mở ra.
"Con biết nếu con mở nó," ông nói cuối cùng, mắt vẫn nhắm, "mọi chuyện sẽ khác."
"Đệ biết nếu đệ không mở," hắn đáp, "thì sau bốn mươi lăm ngày mọi chuyện cũng sẽ khác."
Hai người im lặng. Chung quanh, không ai dám thở mạnh.
Tiểu Đậu nói, nhỏ nhưng rõ, giọng non trẻ xuyên qua căng thẳng trong bếp: "Sư phụ, sư huynh Vô Ưu chưa bao giờ nói dối ạ."
Lục Bất Hoàn mở mắt.
Ông nhìn cậu bé, rồi nhìn Vô Ưu, rồi nhìn cả bếp, nhìn từng người một: Tri Hạ lưng thẳng, Kim Thập Vạn môi mím, lão Phạm bình tĩnh, bà Tư đứng sau cánh cửa bếp với cái khăn trên tay.
Rồi ông nhìn xuống chiếc dép đứt quai nằm trên bàn.
"Ta không nói con sai," ông nói, chậm. "Ta chỉ nói con đang đi vào chỗ mà ta đã đi vào."
"Vậy thì đệ cần biết nó nguy hiểm đến đâu," Vô Ưu nói, "và cách ra."
Lục Bất Hoàn nhìn hắn lâu hơn bất cứ lần nào từ lúc hắn tỉnh dậy. Rồi ông làm điều mà không ai ngờ tới. Ông thò tay vào ngực áo, lục lọi một lúc, và rút ra một chiếc chìa khóa đồng sẫm màu, nặng, đầu chìa có khắc những đường vân đã mòn đến mức không còn nhận ra hình. Nó buộc vào một sợi dây thừng cũ đã sờn.
Ông đặt chiếc chìa lên bàn, ngay cạnh vệt than, và đẩy nó về phía Vô Ưu bằng hai ngón tay.
Không nói gì.
Hắn nhìn chiếc chìa. Chìa khóa ấy đã ở trong ngực áo ông bao nhiêu năm, chỉ cách trái tim vài tấc, và ông chưa bao giờ đưa cho ai. Hắn nhận ra đây không phải một cử chỉ tin tưởng. Cũng không phải một lời cho phép. Đây là một ván cược mà ông không dám gọi tên, với người ông không dám nói rằng mình đã chọn từ lâu.
Hắn cầm lấy chiếc chìa. Nó nặng hơn hắn nghĩ.
"Đọc xong," Lục Bất Hoàn nói, "đóng cửa lại. Và khi nào con muốn hỏi ta điều gì, hãy đợi. Ta sẽ tự nói."
"Khi nào?"
"Khi ta đủ can đảm."
Ông đứng dậy, cầm chiếc dép đứt quai, và đi ra khỏi bếp, không ai dám ngăn. Đến cửa, ông dừng lại. Không quay đầu.
"Bà Tư," ông nói. "Nấu thêm cơm. Ta đói."
Bà Tư thở ra một hơi thật dài, rồi quay vào bếp, và Vô Ưu nghe tiếng muỗng khuấy nồi như tiếng một ai đó vừa tìm lại nhịp thở.
Sau cuộc họp, hắn ở lại một mình trong bếp.
Mặt bàn vẫn còn nguyên vệt than đen. Bà Tư đã nói sẽ nhờ lão Phạm chà lại bằng cát, nhưng không ai vội. Hắn đứng nhìn cái bảng cân đối đầu tiên của Quy Khư Tông, hai cột, những con số, những dấu hỏi, và thấy nó xấu xí, thô sơ, không có đường kẻ thước, không có mực đỏ, không có gạch dưới kép. Nhưng nó thật.
Tiểu Đậu thò đầu vào cửa bếp.
"Sư huynh. Huynh ăn chưa?"
"Chưa."
"Bà Tư múc cho huynh một bát đầy." Cậu bé bê vào, thận trọng, hai tay nâng lên như bê nghi lễ, rồi đặt xuống bàn. "Huynh hứa với đệ rồi. Đệ đứng đây nhìn."
Vô Ưu nhìn bát cháo, rồi nhìn cậu bé đứng chống hông, mặt nghiêm như một quan giám sát.
Hắn cầm muỗng lên.
Hắn ăn hết. Từng thìa. Cậu bé đứng nhìn đến thìa cuối cùng, gật một cái hài lòng, rồi bê cái bát không đi rửa.
Còn lại một mình, hắn rút chiếc chìa đồng ra khỏi tay áo, xoay xoay trong ánh sáng hắt qua cửa sổ bếp. Chìa khóa khắc những đường vân đã mòn, nhưng dưới ánh sáng nghiêng, ở phần cuối cán chìa, hắn nhìn thấy một vết khắc rất nhỏ, gần như bị mài mất.
Một chữ cái. Hoặc một số.
Hắn không đọc được. Hắn đút chìa trở lại, đứng dậy, và đi về phía Văn Khố.
Chỉ còn bốn mươi lăm ngày.
Hết Chương 8
Nếu thấy truyện hay, đạo hữu có thể ném cho tác giả vài viên Linh Thạch để lấy tinh thần bạo chương!
