Chương 2: Bình Minh Lặng Lẽ Và Gánh Nặng Trên Vai

Nụ cười nhẹ lại nở trên môi Cẩm Tú. Cô biết, Cậu cả thương cô, dù hắn chẳng nói ra thành lời.

Cẩm Tú khẽ hít một hơi thật sâu, mùi trà mạn còn vương vấn trong không khí, quyện với hương trầm thoang thoảng từ bàn thờ tổ tiên vọng lại, tạo nên một sự tĩnh lặng đến nao lòng. Cô bước lại gần sập gụ, đôi tay búp măng trắng ngần nhẹ nhàng nhấc chén trà lên, cảm nhận hơi ấm còn sót lại vương trên thành chén. Hơi ấm ấy tựa như tình cảm của Cậu cả, không ồn ào, không phô trương, nhưng thâm trầm và bền bỉ. Cô đặt chén trà vào khay gỗ mun, rồi lần lượt thu dọn đĩa bánh khảo, kẹo lạc còn nguyên vẹn, xếp ngay ngắn vào lồng bàn. Mọi động tác đều khoan thai, mềm mại như cánh én chao nghiêng.

Nắng sớm đã bắt đầu len lỏi qua các ô cửa sổ, vẽ nên những vệt sáng vàng óng trên nền gạch tàu mát lạnh. Gian nhà rộng lớn bỗng trở nên ấm cúng hơn, như vòng tay ôm ấp lấy cô. Cẩm Tú đứng giữa nhà, đôi mắt trong veo lướt qua từng vật dụng quen thuộc. Chiếc tủ chè khảm xà cừ lấp lánh, bộ trường kỷ chạm trổ rồng phượng tinh xảo, những bức hoành phi, câu đối uy nghi… Tất cả đều toát lên vẻ cổ kính, bề thế của một gia đình trâm anh thế phiệt. Cô hiểu, mình là một phần của sự bề thế ấy, một mắc xích quan trọng trong guồng quay của nhà họ Lê.

Thế nhưng, sâu thẳm trong lòng, Cẩm Tú vẫn cảm thấy một nỗi cô đơn mơ hồ. Nỗi cô đơn của một người vợ trẻ, tuy được chồng thương yêu thầm lặng, nhưng lại khó lòng chia sẻ gánh nặng trong lòng hắn. Cậu cả Lê Minh Vũ là vậy, một ngọn núi sừng sững, vững chãi, nhưng lại che giấu mọi bão tố trong lòng. Cô biết, hắn mang trên vai không chỉ là trách nhiệm của người con trưởng, người cháu đích tôn, mà còn là cả vận mệnh của một gia tộc lớn giữa thời cuộc nhiễu nhương.

Cẩm Tú khẽ lắc đầu, xua đi những suy nghĩ miên man. Nàng không thể cứ chìm đắm trong cảm xúc ủy mị. Là con dâu trưởng, nàng phải lo toan việc nhà, quán xuyến nội ngoại. Cô quay sang, hướng về phía bếp núc, nơi tiếng lạch cạch của chén bát đã bắt đầu vọng lại. Mụ Vang, người làm già nhất trong nhà, đã dậy từ canh ba để chuẩn bị bữa sáng. Cẩm Tú bước tới, đôi chân mang dép mộc khẽ khàng lướt trên sàn gạch.

"Mụ Vang, đã xong xuôi chưa ạ?" Giọng cô dịu dàng, êm ái như tiếng suối chảy.

Mụ Vang quay lại, khuôn mặt già nua nhăn nheo nở một nụ cười hiền hậu. "Dạ thưa bà Cả, đã đâu vào đấy cả rồi ạ. Cháo gà đã nhừ, bánh đa đã nướng giòn, chỉ chờ bà Cả ra lệnh là bưng lên thôi ạ."

Cẩm Tú gật đầu. "Vậy thì bưng lên đi mụ. Sáng nay Chánh tổng và bà Cả có dùng bữa sáng cùng không?"

"Dạ, Chánh tổng vừa cho người gọi, bảo bà Cả cứ dùng trước đi ạ, ông và bà Cả sẽ dùng sau. Có lẽ ông đang bàn việc gì đó với cụ Hương." Mụ Vang đáp, tay thoăn thoắt xếp đĩa bánh, bát cháo lên mâm đồng.

"Vậy ư?" Cẩm Tú thoáng chút ngạc nhiên. Chánh tổng Lê Khắc Cẩn luôn nổi tiếng là người trọng lễ nghĩa, bữa sáng thường sẽ có mặt đầy đủ con cháu. Việc ông dùng bữa riêng, nhất là khi có cụ Hương ghé thăm, chắc hẳn là có chuyện quan trọng. Lòng cô khẽ dấy lên một nỗi lo lắng mơ hồ. Thời buổi này, việc làng việc nước cứ như mớ bòng bong, rối ren trăm bề.

Trong khi đó, ngoài cổng lớn, Lê Minh Vũ đã bước ra khỏi khuôn viên nhà. Tiếng cổng kẽo kẹt đóng lại phía sau, tựa như khép lại một thế giới riêng tư, để hắn một mình đối mặt với những bộn bề của cuộc đời. Hắn sải bước trên con đường đất đã ngấm sương đêm, hai bên là những hàng cau vươn mình trong làn sương mỏng. Mùi rơm rạ mục, mùi đất ẩm, mùi hoa bưởi thoang thoảng từ những khu vườn kề bên… tất cả tạo nên bức tranh bình minh Kinh Bắc yên bình đến lạ lùng.

Tuy nhiên, trong lòng hắn lại không hề có sự yên bình ấy. Mỗi bước chân của Vũ đều chắc nịch, nặng trịch, như đang nện xuống cả gánh nặng của gia tộc, của làng xã. Hắn đi qua những căn nhà tranh vách đất, nơi ánh đèn dầu leo lét đã tắt, thay vào đó là ánh lửa bập bùng từ những bếp củi đang nhóm bữa sớm. Tiếng trẻ con khóc ré, tiếng gà gáy ran, tiếng người đàn bà gọi chồng… tất cả đều lọt vào tai hắn, như một bản giao hưởng của cuộc sống mưu sinh.

Những người dân làng nhìn thấy hắn, đều vội vàng cúi mình chào hỏi. "Chào Cậu Phó lý ạ!" "Cậu Phó lý đi sớm vậy ạ?" Giọng điệu của họ vừa kính trọng, vừa xen lẫn chút e dè. Lê Minh Vũ chỉ khẽ gật đầu đáp lại, không nói một lời. Ánh mắt hắn vẫn sắc lạnh, kiên định, tựa như hai hòn đá tạc, quét qua từng gương mặt, từng dáng người. Hắn biết, họ nhìn hắn với niềm hy vọng, với sự tin tưởng, và cả với nỗi sợ hãi. Họ tin hắn sẽ đem lại công bằng, sẽ bảo vệ họ khỏi những thế lực cường hào ác bá, khỏi những chính sách hà khắc của quan Tây. Và nỗi sợ hãi ấy, cũng chính là cái uy của nhà họ Lê, của chức Phó lý mà hắn đang gánh vác.

Con đường dẫn hắn tới đình làng, nơi hắn sẽ bắt đầu công việc của một ngày. Đình làng sừng sững giữa cây đa cổ thụ trăm tuổi, mái ngói rêu phong, cột kèo gỗ lim vững chãi. Đây không chỉ là nơi thờ Thành hoàng, mà còn là trung tâm của mọi việc làng, mọi quyết định quan trọng đều được bàn bạc tại đây.

Vừa bước vào sân đình, Vũ đã thấy cụ Hương Chánh và một vài vị hào lão khác đang ngồi đợi. Cụ Hương Chánh, một ông lão tóc bạc phơ, râu dài chấm ngực, đôi mắt tinh anh nhưng chất chứa nhiều ưu tư.

"Chào cụ Hương Chánh, chào các cụ ạ." Vũ lên tiếng, giọng trầm ấm nhưng vẫn toát lên sự nghiêm nghị.

Cụ Hương Chánh khẽ vuốt râu. "Chào Cậu Phó lý. Cậu đến sớm thật. Chúng tôi đã đợi Cậu."

Vũ gật đầu, ngồi vào vị trí chủ tọa. "Không biết sáng sớm các cụ đã muốn bàn việc gì mà gấp gáp thế này?"

Cụ Hương Chánh thở dài. "Thưa Cậu, lại là chuyện thuế má với thằng Tây. Chúng nó vừa gửi xuống một cái công văn mới, đòi tăng thuế đinh, thuế ruộng lên gấp rưỡi. Mà lại bắt nộp bằng bạc trắng, không chịu tiền đồng nữa."

Nghe đến đây, gân xanh trên trán Lê Minh Vũ khẽ giật giật. Nắm tay hắn siết chặt dưới vạt áo the. Hắn đã lường trước được điều này, nhưng không ngờ lại đến nhanh và tàn nhẫn đến vậy. Bạc trắng, trong khi dân làng phần lớn chỉ có tiền đồng, lại đang trong cảnh đói kém triền miên. Đây rõ ràng là cách bọn Tây vơ vét tài sản của dân ta.

"Chúng nó muốn ép dân ta đến bước đường cùng." Một vị hào lão khác lên tiếng, giọng đầy phẫn uất. "Mấy vụ lúa vừa rồi đã mất mùa, nhiều nhà đã phải bán ruộng bán trâu để trả nợ. Giờ lại tăng thuế, lại đòi bạc trắng… thì lấy đâu ra mà nộp cho chúng nó đây?"

Không khí trong đình bỗng trở nên nặng nề, u ám. Tiếng xì xào, tiếng thở dài vang lên khắp nơi. Lê Minh Vũ vẫn giữ vẻ mặt điềm tĩnh, nhưng ánh mắt hắn lại sắc lạnh hơn bao giờ hết. Hắn nhìn từng gương mặt tiều tụy, từng đôi mắt đầy lo âu của các vị hào lão, những người đã gắn bó cả đời với mảnh đất này.

"Các cụ bình tĩnh." Vũ lên tiếng, giọng hắn vang vọng khắp gian đình, tựa như một mệnh lệnh. "Chúng ta không thể để dân làng rơi vào cảnh khốn cùng. Nhưng cũng không thể chống lại thằng Tây một cách mù quáng. Chúng ta phải tìm cách."

Cụ Hương Chánh nhìn hắn, ánh mắt chất chứa niềm hy vọng. "Vậy theo Cậu Phó lý, chúng ta nên làm gì đây? Cái công văn này, chúng nó đã đóng dấu đỏ chót rồi."

Vũ đứng dậy, bước ra giữa gian đình. Dáng người hắn vạm vỡ, lưng thẳng tắp, tựa như một cây gỗ lim không gì có thể lay chuyển. Hắn nhìn về phía bức hoành phi "Phụng Sự Xã Tắc" treo trang trọng trên cao.

"Trước mắt, chúng ta phải giữ cho dân làng không hoang mang. Tôi sẽ viết một bản kiến nghị gửi lên trên, trình bày rõ những khó khăn của dân làng ta. Đồng thời, các cụ hãy kiểm kê lại sổ sách, xem những nhà nào thực sự không thể xoay sở được, chúng ta sẽ có phương án hỗ trợ sau. Tuyệt đối không để ai phải bán con, bán vợ vì nợ thuế."

Lời nói của hắn dứt khoát, mạnh mẽ, như thổi một luồng sinh khí vào không gian ảm đạm. Nhưng rồi, hắn lại khẽ nhíu mày. Gửi kiến nghị lên trên, liệu có ích gì không? Bọn quan lại ở tỉnh, ở phủ, liệu có màng đến nỗi khổ của dân đen? Hắn biết, khả năng được chấp thuận là vô cùng nhỏ bé, thậm chí có thể rước họa vào thân. Nhưng hắn không thể không làm. Đó là trách nhiệm của hắn, của một Phó lý, của người con trưởng nhà họ Lê.

"Còn một việc nữa, thưa Cậu." Một vị hào lão khác lên tiếng, vẻ mặt rụt rè. "Mấy hôm nay, ngoài bến sông, có mấy gã lạ mặt thường xuyên lui tới. Chúng nó ăn mặc khác người, nói năng lếu láo, lại còn có mang theo súng. Dân làng sợ hãi lắm, không dám ra bến sông nữa."

Lê Minh Vũ quay phắt lại, ánh mắt sắc lẹm như dao. "Gã lạ mặt? Súng?"

"Dạ đúng vậy thưa Cậu. Chúng nó còn đòi hỏi dân làng phải nộp một khoản tiền ‘bảo kê’ cho việc buôn bán trên sông nữa ạ."

Nghe đến đây, ngọn lửa giận dữ bùng lên trong lòng Lê Minh Vũ. Thuế má của quan Tây đã đành, giờ lại đến lũ cường hào ác bá, bọn cướp cạn ngang nhiên lộng hành. Hắn siết chặt nắm tay, các khớp ngón tay trắng bệch. Đây chính là điều hắn ghét nhất: sự cợt nhả, thiếu nghiêm túc, sự coi thường pháp luật và trật tự.

"Các cụ đừng lo." Vũ nói, giọng hắn trầm hơn, nhưng ẩn chứa một sự quyết đoán sắt đá. "Tôi sẽ đích thân ra bến sông xem xét. Tuyệt đối không để cho bọn chúng làm loạn ở đất này. Dân làng ta đã khổ vì thuế má, không thể để chúng nó hoành hành thêm nữa."

Các cụ hào lão nhìn nhau, trong mắt hiện lên sự tin tưởng. Họ biết, khi Cậu cả Lê Minh Vũ đã nói ra lời ấy, thì hắn nhất định sẽ làm. Hắn là một tảng đá kiên cố, một chỗ dựa vững chắc cho cả làng.

Vũ quay lại bàn, cầm lấy bút lông và giấy bản. Hắn bắt đầu viết bản kiến nghị, những nét chữ rồng bay phượng múa, mạnh mẽ và dứt khoát. Trong lòng hắn, một cơn bão tố đang gầm gào. Gánh nặng trên vai hắn dường như không ngừng chồng chất. Nhưng hắn không cho phép mình yếu mềm. Hắn là Lê Minh Vũ, là sư tử đá của Kinh Bắc này.

Trong khoảnh khắc ấy, hắn chợt nhớ về ánh mắt dịu dàng và đầy lo lắng của Cẩm Tú sáng sớm nay. Một thoáng thôi, đủ để khơi dậy một cảm giác ấm áp hiếm hoi trong lồng ngực rắn rỏi. Hắn tự nhủ, mình phải vững vàng, không chỉ vì gia tộc, vì dân làng, mà còn vì cô ấy – người vợ hiền thục đang đợi hắn trở về.